Foto Galeri
Site ��i Arama
�ok Okunanlar
Link Bankas�
Yorumlar
Piyasalar
DOLAR
5,8459
EURO
6,5153
IMKB
0.00
Hava Durumu
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Adnan YILDIZ
YA DEVLET BAA YA KUZGUN FINDIA
11 ubat 2016 Perembe 09:29

23377Osmanl ve Cumhuriyet dneminde devlet fnda hep zel ilgi gstermitir. nk fndk ilk ihra edilmeye balad 1730’lu yllardan itibaren ksa sre ierisinde lkeye en fazla gelir getiren rn haline gelmi ve dolaysyla retimi hep tevik edilmitir. Hatta yle sahiplenilmitir ki baka lkelere  fidannn ihrac dahi yasaklanmtr.  

23374Bu konuda 5 Mays 1909 tarihinde Rusumat Emaneti’nden Dahiliye Nezareti’ne yazlan  bir belgenin sadeletirilmi hali u ekildedir: 
“…Trabzon vilayetinin nemli rn olan fndk fidanlarnn Rusya’ya ihracna ynelik bir tedbir alnmad iin Rusya’da az zamanda ok sayda fndk bahesi yetitirilmitir. Bu durum Rusya’ya yaplacak fndk ihracatn sekteye uratacandan ve dolaysyla memleketi de zor durumda brakacandan gerek Rusya’ya ve gerek dier lkelere fndk fidan ihracnn kesinlikle yasaklanmas…”
Bu belgeden anlalaca zere Osmanl devleti  fnd milli bir deeri olarak gryor ve kimseyle paylamak istemiyordu.  stelik bu yllarda fndn asl gelirini devlet veya reticiden ziyade yabanclar ve onlarn aracs tccarlar, zellikle gayrimslim tccarlar paylat halde. Ki sz konusu tccarlar sadece fndn gelirini gtrmyor tefecilikle de reticinin ocan sndryordu. 23372Devlet baz dnemlerde reticiyi korumak iin kredi temin ederek destek oluyordu lakin zamannda tm bnyeyi bir ur gibi sarm aln teri gaspyla iyice semirmi, kk darda olan bu tefeci bezirganlarlar bir trl alt edemiyordu. Aslnda devletin verdii bu mcadeleye yerli milli tccarlar ve reticiler de destek oluyordu. Mesela 1903 ylnda Giresun’da Fiskobirlik’in temeli saylabilecek “ktisadi ve Milli Fndk Anonim irketi” ni kurmulard. irketin amac; fndk alm satm yapmann yannda reticinin zahire gibi temel ihtiyalarn da karlayp hem fndn deerini 

 

23376
ykseltmek hem de reticiyi tefeci eline drmemekti. Sonuta mcadele bylece Osmanlnn yklna kadar devam etmi  ve Cumhuriyet kurulur kurulmaz ise yeniden balamt. 
Cumhuriyet dneminde fndkla ilgili ilk gelime 1924 yl Eyll aynda Mustafa Kemal Atatrk’n Karadeniz seyahati esnasnda olmutu. Bu konudaki bir belgeye gre Atatrk fndk reticisine ucuz kredi temini  iin Ziraat Bankasna bir telgrafla talimat vermi bunun zerine banka reticiye verecei krediyi artrmtr. 19 ubat 1928 tarihinde ise Osmanl devletinde olduu gibi yabanc lkelere fndk fidan ihrac yasaklanm, 1934 tarihinde fndk ihracatna ynelik dzenlemeler yaplmtr.  
Cumhuriyet dneminde fndk konusunda asl gelime ise 1935 ylnda yaanmtr. yle ki; bu yl Karadeniz’de msr ihtiyacn temin edebilmek iin retici elindeki fnd aceleyle 

 

23373
pazara indiriyor dolaysyla fiyat iyice ucuzluyordu. Bunun zerine bir mfetti grevlendirilerek durum aratrlm ve bir rapor hazrlanmt. Bu rapor zerine 24 Eyll 1935 tarihinde Babakan smet nn bir talimat vererek; “Ziraat Bankas’nn acil olarak reticinin msr ihtiyacn temin ederek reticiye maliyetine  vermesini ve bylece  fndn pazara bolca indirilmesi nlenip  fiyatnn ykselmesinin salanmasn  ve bylece hem reticinin hem de devletin kazancnn artrlmasn…” belirtmitir. Hemen sonrasnda ekim aynda ise “Birinci Ulusal Fndk Kongresi” toplanarak kooperatiflemenin yolu alm ve sonuta 1938 ylnda Fiskobirlik kurulmutur. 

 

23375
Ve bu ekilde yllarca mcadele verilerek gnmze kadar gelinmitir. Ancak antik tefeci bezirgan uzantlarnn beli hala krlamamtr. Yz yl ncesinin bilindik senaryolaryla bu yl da reticinin dolaysyla devletin gelirlerinin zerlerine bitmez tkenmez itahlaryla abanyorlar. Umuyoruz ki devletimiz milli rn olan fndn yannda yine yer alacak ve bu mcadele devam
edecek. Ta ki milli olanlarn bu topraklardaki kesin zaferine kadar…
 
 
YAZARIN NCEK YAZILARI