Foto Galeri
Site ��i Arama
�ok Okunanlar
Link Bankas�
Yorumlar
Piyasalar
DOLAR
5,7622
EURO
6,3865
IMKB
0.00
Hava Durumu
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ordu Hasretini Gideremedi
Mustafa Kemal Atatrk, Cumhuriyet kurulduktan hemen sonra, uzun ylar sren savalar nedeniyle harap ve yorgun dm olan milletin ihtiyalarn yerinde tespit etmek ve onlarn gelecee ynelik mitlerini glendirmek amacyla, 1924 ylnda yurt geziler
19 Eyll 2011 Pazartesi 12:59

 

Ordu Hasretini Gideremedi

     Mustafa Kemal Atatrk, Cumhuriyet kurulduktan hemen sonra, uzun ylar sren savalar nedeniyle harap ve yorgun dm olan milletin ihtiyalarn yerinde tespit etmek ve onlarn gelecee ynelik mitlerini glendirmek amacyla, 1924 ylnda yurt gezilerine balamt.

     Bu amalarla gerekletirdii yurt gezilerinin Karadeniz blm kapsamnda, Hamidiye adl kruvazr gemisiyle 15-17 Eyllde Trabzon’u, 17-18 Eyllde Rize’yi ve 19 Eyll leden nce ise Giresun’u ziyaret etmiti. Geziler planlanandan daha ksa tutulmaktayd. nk 13 Eyllde Erzurum’da bir deprem olmutu ve ncelikli olarak oraya gidilmesi gerekiyordu.

     Atatrk’ tayan Hamidiye kruvazr, 19 Eyll Cuma gn,  saat 13.00 gibi Ordu’ya gelmek Giresun’dan hareket etmiti.

     Ordulular ise gnlerdir sren hazrlklarn tamamlamlar ehrin her yann sslemilerdi. Sahilde toplanan halk, Divane burnundan aacak gemiyi bekliyorlard.

     Nihayet saat 15.00 civarnda Hamidiye kruvazr Ordu iskelesi karsnda, akta demirlemek zere yerini almt. Vali Rfat (Vona) bakanlnda oluturulan karlama heyeti ise motorlarla gemiye hareket etmilerdi. Heyette, Ordu Mebusu Faik (Gnday), Belediye ve Halk Frkas Reisi Yusuf (Furtun) ve Ticaret Odas, Hilal-i Ahmer, Meclis-i dare ve Encmen-i Vilayet, Muallimler Birlii, Genler Ykselme Birlii, dman Yurdu, ihtiyat zabitleri, manifaturaclar, terziler ve kunduraclarn temsilcileri bulunmaktayd. Karlama heyeti gemiye ulanca gemiden 22 pare top at yaplmt.[1]

     Ksa bir sre sonra, Atatrk ve refakatinde bulunanlar karlama heyetiyle birlikte iskeleye doru ynelmilerdi. Mustafa Kemal ve beraberindekiler iki ayr motorbota binmilerdi. Bu motorbotlarda, Atatrk’n yannda gezilere katlan milletvekilleri Kl Ali, Rauf (Benli), Salih (Bozok), Hamdullah Suphi (Tanrver), Bayaver (Rasuhi), Cumhurbakanl Bakatibi Tevfik (Byklolu) bulunmaktayd.[2]Atatrk’n Karadeniz gezilerine ei Latife Hanm da katlmt. Ancak o gemide kalmt.

       Sahilde, caddelerde ve evlerin teraslarnda ylm binlerce insan sonsuz bir heyecan ve tezahrat eliinde hasretle bekledikleri Mustafa Kemal’i yakndan grebilmek iin sabrszlanyorlard.

     Atatrk ve beraberindekiler iskeleye yaklatnda polis ve jandarma tarafndan resmi karlama yaplm, kurbanlar kesilmiti. Cokulu tezahratlar eliinde karaya kan Atatrk, yol boyu dizilmi memurlar, renciler ve dier vatandalarn arasndan beraberindekilerle birlikte belediye binasna doru yrmeye balamt.

     Banda kalpak, zerinde izgili lacivert bir elbise vard. Beyaz gmleinin zerinde yine lacivert bir kravat vard. Ayanda ise siyah rugan iskarpinler.[3]

      Kz ve erkek rencilerin arasndan geerken rencileri samimi bir ekilde ‘‘Merhaba naslsnz’’ diyerek selamlamt.

     Daha sonra belediye ve Halk Frkasna gitmi ve burada halkn temsilcileriyle ayr ayr grmeler gerekletirmiti. Halk Frkasndan sonra ise Hkmet (Valilik) binasna gemiti. Atatrk burada da memurlarla grmeler yapm ve onlardan bilgiler almt. zellikle eitim ve nafia konularnda ald bilgilerden memnun olmutu. Valilikten ayrldktan sonra dn iin iskeleye ynelmiti ama kendisini bir srpriz beklemekteydi. Ordulu genler, Atatrk’ dman Yurduna getirmek iin bir plan hazrlamlard. Bu amala spor kyafetlerini giyerek millet dznde antreman yapmaya balamlard. Dier bir grup da Atatrk’n geecei yol gzergahnda bekliyordu. Balarnda ise daha sonra Ordu Belediye Bakanl da yapacak olan Ali Rza Grsoy bulunmaktayd. Ali Rza Grsoy, Atatrk’n nne karak Onu dman Yurdu Kulb’ne davet etmi,[4] Atatrk de onlarn teklifini geri evirmemiti. ok az vakti olmasna ramen dman Yurdu’na uramt. Ordulu genler sevinliydi. Ancak kulp defterine hatra yazdrmak zere Atatrk’e uzattklar kalemin mrekkebinin kurumu olmas bu sevinlerini biraz glgelemiti ama Atatrk’n kendi kalemiyle yazmas onlar fazlasyla mutlu etmeye yetmiti.

     Atatrk dman Yurdu’nun defterine unlar yazmt.[5]

     ‘‘Ordu dman Yurdunu tekil eden genlerin hemen mevcudiyetini izhar ve ihsas eden genlerden mrekkep olduunu grdm, memnunum. Sporun bedeni olduu kadar fikri de olmasna dikkati celbederim.’’

     Bu gnk anlamyla, ‘‘Ordu dman Yurdu’nu oluturan genlerin hepsinin varlklarn hissettiren atak genler olduunu grdm bu yzden memnunum sporun bedenle olduu kadar zeka ile de yaplmas hususunu dikkatinize sunarm’’ demiti.

     Zaman azalmt. Atatrk dman Yurdu’ndan ktktan sonra Samsun’a gitmek zere skeleye hareket etmiti. skeleye geldiinde Elmac Ahmet Efendi [6]adl bir kii;

     ‘‘Mukaddes Cumhuriyetimizin mukaddes Cumhurreisine, Gazi Paamza hayrl seyahatler, selametler dileriz’’[7] diye barmt. Atatrk bir an durakladktan sonra bunun zerine Ordululara u konumay yapmt.

     "Muhterem Ordu ahalisi!

     Hakkmda gsterdiiniz samimi tezahrat bende pek derin hissiyat brakt. Maalesef ciddi bir sebep, aranzda fazla kalmama mani‘  oluyor. Bunun iin mteessirim. Fakat va‘d ediyorum. lk frsatta aranzda daha fazla kalmakla bu teessr izale edeceim. Gnl arzu ederdi ki, burada gnlerce kalaym. Ve sizin sevimli kylerinizi temaa ile zevk alaym.

     Arkadalar!

     Sizin gibi uurlu bir millete malik olan bu devlet, btn cihna kar iftihar etme hakkna mliktir. Byk teessrle sizlerden ayrlyorum. Fakat va‘dimi yaptm zaman bu teessrlerim zail olacaktr.

      Allaha smarladk."[8]

     Bugnk  anlamyla;

     ‘‘Muhterem Ordu Ahalisi!

     Bana gsterdiiniz cokulu ve samimi tezahratlarnz bende derin duygular brakt. Ciddi bir sebep, aranzda fazla kalmama engel oluyor. Fakat sz veriyorum. lk frsatta sizinle daha uzun sre bir arada bulunmak suretiyle bu znty gidereceim. Gnl arzu ederdi ki, burada gnlerce kalaym. Ve sizin sevimli kylerinizi seyretmekten zevk alaym.

     Arkadalar,

     Sizin gibi bilinli bir millete sahip olan devlet, btn dnyaya kar vnme hakkna sahiptir. Sizden ayrlmaktan byk znt duyuyorum. Ancak szm gerekletirdiim zaman bu zntm gidecektir. Allaha smarladk’’ demiti.

     Atatrk iskeleden ayrlmadan hemen nce Cumhurbakanl Bakatibi Tevfik Bey tarafndan saat 17.00’de Babakan smet nn’ye Giresun ve Ordu gezileri hakknda bilgi veren bir telgraf ekilmiti.Telgrafta bundan sonra Samsun’a hareket edilecei ve oradan da doruca Erzurum’a gidilecei bildirilmekteydi. Ordu’dan ekilen telgraf u ekildeydi.

     Telgraf 
Mahreci:Ordu 
Tarihi:19/9 (1924) 
Saat: 17 
Bavekil smet Paa Hazretlerine, 
Reis-i Cumhur hazretleri bugn Giresun ve Ordu'yu ziyaret ettiler. 
Her iki ehirde de pek byk tezahratla istikbal ve teyi olundular. 
Yirmi Eyll sabah Samsun'a muvasalat olunacak ve karaya klacaktr. 
Samsun'dan doruca Erzurum'a hareket olunacaktr. 
Karadeniz seyahatinin Samsun'da hitam bulaca maruzdur efendim. 
 
Riyaset-i Cumhur Baktibi  
Tevfik 
[9]

     Artk vakit tamamd ve Atatrk Ordu iskelesinden tekrar motorbotlara binerek, yine halkn youn tezahratlar arasnda Hamidiye zrhlsna  doru yol alyordu.

     Ve Ordu limanndan ayrlmak zere olan bu mstesna gemiden tm Ordu’ya bir mendil sallanyor. Hamidiye ar ar Samsun’a doru yol alyordu.

     Ordulular ise btn gcyle geminin arkasndan baryordu.

     Doyamadk bir daha gel Paam…

     Ordu, 19 Eyll 1924 Cuma gn tarihinin en nemli gnlerinden birini yaamt.

     Ve 21 Eyll 1924’de Hakimiyeti Milliye Gazetesi de bu haberi u balkla veriyordu;

     Ordu hasretini gideremedi….

     Belgeler: 
 
 

     Atatrk’n Ordu ziyareti ile ilgili Babakan nn’ye Ordu’dan ekilen telgraf 
 
 

     (Atatrk’n Ordu’yu ziyareti ile ilgili haberin yer ald  21 Eyll 1924 tarihli Hakimiyeti Milliye Gazetesi) 
 

     Dipnot:

21 Eyll 1340 tarihli Hakimiyeti Milliye Gazetesi,

2 Mehmet nder, Atatrk’n Yurt Gezileri, T. Bankas Kltr Yaynlar, stanbul 1998, s. 289

3 Fevzi Gvemli, Bir Zamanlar Ordu Anlar, haz. brahim Dizman, Ankara 1999, s.75

4 ‘‘19 Eyll ve Tek Hatra’’, Ali Rza Grsoy, Grses Gazetesi, 20 Eyll 1960.

5 Atatrk’n dman Yurdu’nda hatra yazd defter bugn kayptr. Defterle ilgili aratrmac-yazar brahim Dizman, Arif Hikmet Onat’la yapt bir sylei de Arif Hikmet Onat’n kendisine, “Ben Halkevi bakanyken defteri grdm, hatrlyorum, hatta bir milli gnde sergilemitik de ama sonra ben belediye bakan oldum, milletvekili oldum ve halkevi ile bam koptu, defterin ne olduunu bilmiyorum” demi. “Ne olmu olabilir bir tahmininiz var m?” diye de sorduumu not dmm defterime. “Halkevleri kapatlnca, demirbalar yasa gerei  btn illerde defterdarlklara verilmiti” diye sylediini belirtmektedir.( Bkz. brahim Dizman, Atatrk’n yazd defter,nerede?,http://orduarastirmalari.blogcu.com/etiket/Atat%C3%BCrk)

6 A.g.m, Ali Rza Grsoy, Grses Gazetesi, 20 Eyll 1960

7 Mehmet nder, a.g.e, T. Bankas Kltr Yaynlar, stanbul 1998, s. 289

821 Eyll 1340 tarihli Hakimiyeti Milliye Gazetesi,

9 BCA, 30.10.0.0..2.9.9

_Atatrk'n Ordu'yu ziyaretine dair teldgraf.JPG