Foto Galeri
Site ��i Arama
�ok Okunanlar
Link Bankas�
Yorumlar
Piyasalar
DOLAR
5,6853
EURO
6,3777
IMKB
0.00
Hava Durumu
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Harut Usta
Ben Orduyu ok seviyorum. Bak, stanbula bile gitmiyorum. Ordulularn hepsi Orduyu terk mi etti? Ben Orduluyum ve burada kalyorum A ma ben akrabalarmn yanna Amerikaya gezmeye gitmitim bir kere. Bana gre deil oralar. z kardeine telefon ediyor
13 Temmuz 2012 Cuma 08:45

 20506Harutyun Artunyan

(Bakrc Harut Usta)

Baba Dostum; Babamdan bana Miras, Ben de, Babam  "Sucu Mehmet Usta" nn  ona emanet brakt olarak hissederim kendimi her karlatmzda...

Kald ki "Sucu Nevzat Usta " olarak, "Mslmann ocuu" na sayg duymaypta ne yapaym... zanaatkr, Bakrc ustas, Sosyal, Kafatas deil, "Aktivist", Okur- Yazar vede  takipisi, Ordu sorunlarna duyarl, "En hakiki Ordu'lu, bi de "Kafa Dengim"...

Eeeee daha ne olsun, gerisi "am'da Kays".

ok Yaa emi Harut Usta... 

Harut Ustayla OrduKent Gazetesi olarak yaptmz roportaj (Arivimizden)  daha sonra yaynlayacaz.             

 Bu gn daha nce Birgn Gazetesine verdii Rportajn yaynlyoruz...        

                                                                    Nevzat AKATA           


Karadeniz’in birok kenti gibi Ordu da kozmopolit, ok kltrl bir gemie sahip. Ancak bugn eski gnlerden eser kalmam. Ordu’da yllardr kenti terketmeyen, biri var. Harutyum [dogrusu Harutyun] Artun. Nam- dier Bakrc Harut Usta. Etrafa sat neeyle tannan Harut Usta

Ordu’daki mze gibi dkknnda anlattka belki de btn Karadeniz’in yok saylan bir tarihi kyor ortaya. te Karadeniz’in acl ve kara tarihinden bir sayfa.  

Ordu Ermenileri hakknda konumak istiyoruz. zellikle sizin hatralarnz dinlemek isteriz.    
Ben artk rahat konuabilirim. 15 - 20 yl ncesine kadar tabi ki bu kadar kolay konuamazdm. 1924 doumluyum ama nfusta 1926 yazar. Halk arasnda hibir zaman bir sorun yaamadm. Din baka, millet baka,                                   
siyaset baka. Ama cahillik ok kt. Son yllarda halkn cahillii krld biraz. Herkesin dini kendine. Biraz da herkesin bir arada yaamas iin ok mcadele oldu son dnemde. Bedeller dendi.

Siz de ok mcadele etmisiniz. Demokrat Parti’de almsnz. imdi de DP yesisiniz. Belediye Meclisi iin aday olmusunuz.

Evet, 2004 seimlerinde DP’den Ordu 1. Sra Belediye Meclisi yesi adayydm. (Biraz aradktan sonra o dnemki kartvizitini bulup hatra olarak bize veriyor.) Demokrat Parti’nin Genlik Tekilat’nda altm. Sonra iktidara geldiler ve sylediklerinin tam tersini yaptlar. DP yeni kurulduunda ok demokratt. Mesela Celal Bayar Cumhurbakanyken Ordu’ya geldi. ‘Demokrasi geliyor’ dediler. Nasl yamur yayor. Hibir yerde salon vermiyorlar konuma yapmas iin. Yamurun altnda biriken bir grup insana konuma yapt. Orda ona emsiye tutanlardan biriydim ben. DP iktidarda ok deiti. Ben de ayrldm onlardan. Ben solcuyum.

Peki neden DP’li oldunuz? Neden DP’den Belediye Meclisi aday oldunuz?

Bu soruyu bana zamann Ordu Valisi Kemal Yazcolu da sordu. Kemal, bizim aykaral Rum Kalayc’nn olu. Babas yakn dostumdur. ard beni. Gittim yanna. ‘Hayrl olsun siyasete atlmsn’ dedi. Sonra ‘Bir sr parti varken neden onlarla birliktesin, parti mi bulamadn’ dedi. Ben de ona bir sr parti benim bu ehirde yaadm, benim kim olduumu bilmiyor mu? Bana selam vermeye korkar onlar. nk ben Ermeni’yim. Neden hibir parti beni bu zamana kadar ye bile yapmad? Onlarla benim grm uymaz. Ben Ermeniyim, onlar bunu istemez ’ diye cevap verdim. Sonra ‘ocuklar bana adaylk teklifi etti. Onur duydum. Verdim evrak’ dedim. Kapand konu.

Hrant Dink ldrldnde korktunuz mu? Neler hissettiniz?

Hayr korkmadm. Neden korkaym ki? Beni herkes tanr burada, arda. Ben doma byme Ordulu’yum. Babam da Ordulu‘ydu. Ben gece te de sokaa ksam komular merak eder uyanr, ‘Harut Amca nereye, ne oldu?’ derler. Sokakta uygunsuz bir saatte biri beni grse, ‘Harut Amca nereye?’ derler. Yani beni severler. Ben Ordu’da sevilen bir adamm. Benim adamlarm var. Bir ey olur diye beni aktrmadan takip edenler bile vardr. Ben eve girinceye kadar eve girmezler. Kendilerinden grrler. Hrant’tan sonra Vedat geldi. Onunla konutuk. (DP Ordu l Bakan Vedat ensoy’u kastediyor…) Ben 27 Mays grdm, 71 grdm, 12 Eyll grdm. Hepsinde edebildiim kadar insanlara yardm ettim. Buradan insanlar 12 Eyll 1980’de komnist diye Erzincan’a, skynetimlere srld. Ben biraz cesur bir adamm. yle her eye pabu brakmam.

Erzincan’a srlen insanlardan ok nce de, iinde sizin akrabalarnzn da bulunduu ok sayda kii buradan baka yerlere srlm. Ya da srgn yollarnda ldrlm. Bildiim kadaryla sizin yakn akrabalarnz da yolda ldrlm…

Bizim aileden 17 kii ldrlm. Git nfustan bak. 1914-1915 yllar arasnda Ordu nfusu kat, birka yl sonra ka olmu. Ordu Ermenileri Sivas’a doru srlyor. Benim hem anne hem de baba tarafndan akrabalarm yolda ldrlyor. Karadere-Karabayr denilen yerde. Bir taraf kereste tccar bir taraf fndk ve tahl ileri yapyor. O katliamda ocuklar ldrmemiler nedense. Annem 7 yanda, teyzem 5 ve daym 3,5 yanda. Annemin Days Ordu Belediye Bakan Mordiros [dogrusu Mardiros] irinyan. Naml aileleriz. Annem ve kardeleri Mesudiye’de postac olan bir adamn yanna snyor. Helal st emmi bu cesur postac, ocuklara sahip kyor. Aylarca bakyor. Sonra Mslmanl kabul eden akrabalarmz, ocuklar alyor.

Babamn hikyesi daha baka:

20474Ordulu ve Giresunlu etelerin gzetiminde Sivas’a srlen Ermeniler arasnda bulunan babam ve arkadalar 20 kiilik bir grup olarak Glky’e giderken Dokuz Dolama denilen mevkide kamay baaryor. Babamn anlatmlar bunlar. Babam Mrd Artun. lk soyad Lazyan. Annem tarafnn soyad Zaduryan. Babam ve 4 arkada Ordu’nun en zenginlerin ocuklar. 
Geri kalan 15 arkada hali vakti yerinde olan ama cahil olan kyl. Hepsi gen. 20 kii yanlarnda erzakla bir alevi kyne snyorlar. Aleviler daha hogrlym teden beri. Kzlen Ky. Aslnda atalarmz da oradaki yakn kylerden 1913 Ordu Belediye Bakan Mardiros irinyan
Ordu’nun iine gmler. Bir tanklk da var.  Eski komuluk var. 6 ay bu kyller bizim genlere bakyor.

Sonra kyde erzak kalmam, yoksulluk var. Zulm var.

Bu 20 kii baka bir kye geiyor. Tabii yanlarnda biraz para ve kymetli eya var.  imdiki yayla yolunda, Yokudibi-atak’ta 6 ay daha saklanmlar.

Ortalk yatnda Melet rma yatan izleyerek Ordu’ya deniz kenarna gelmiler. Orda daha nceden satn aldrttklar bir tekneyle Rusyaya, karya geip kurtuluyorlar.

Ama babanz daha sonra dnm. Ne kadar orda kalm, dier arkadalar ne yapm?

20 kiinin hepsi Rusya’ya snm. Ruslar, ‘aranzda asker olmak isteyen var m’ diye sormu. ‘Savata annelerinizin babalarnzn intikamn almak isteyen var m?’ 15 kyl kkenli gen asker yazlm. Babam ve arkadalar 5 kii ise ‘hayr’ demiler. Babam 4 yl bir bakrcnn yannda alm. Usta olmu. O 15 arkada ise, Kars’ta Erzurum’da analarnn babalarnn intikam iin savayor. Orda Ruslarla birlikte savaan Ermeni birliklerinde ok sayda Karadenizli Ermeni varm. Yani katliamdan kurtulup cann kurtaran Ermeni genleri daha sonra asker yazlmlar. Ben intikam doru bulmuyorum. Babam da doru bulmam. Sonra ortalk yatm, af km. Babam geri gelmi.

Peki babanzn anlatmlarna gre, geri dndnde ona bir bask yaplm m?

Hayr af km. Atatrk af karm… Babam ondan sonra dnm.

Ne aff? Babanzn bir suu yok ki…

te Ermeni ya, yani Atatrk gelince demi ki, herkes zgr. Aaah ahhh… Byle ite….

Babam gelmi.

te katliamdan kurtulmu, bir yl dalarda kylerde 4 yl da Rusya’da kaldktan sonra gelmi.

Her yer talan edilmi, ehirde kimse yok.

2 bin hanelik Ermeni toplumu inmi 135 haneye. O zaman ounluk Rumlardaym.

Rumlardan kimse kalmam ehirde. Babama ortala bakm. Rum bakrclar dkknlarn brakp kamlar. Babam da meslek renmi ya Rusya’da.

Rumlarn dkknlarndan alet edevat toplam. Kendine bir dkkn am. u ktk var ya, rsn kt ve rs, Rumlardan kalm. Babam alm getirmi. Babamn eski dkknndan bana kald. zerinde yllarca bakr dvdm. (Kalkp nasl bakr dvdn gsteriyor…)

Babam arda, burada dkkn am. A bir delikanly yanna rak alm. Sonra mft gelmi ocua bir gvurun yannda raklk durmak gnahtr demi. rak da ey km, demi ki, ‘Ben alktan lrken gnah deil miydi?’ Babam bunu duymu. Valiye km. Vali mfty srm. yle olmu o yllar…

Rumlarn ve Ermenilerin srlmesinde, katledilmesinde Karadenizli eteler nemli rol oynuyor. Babanz dndnde ete liderleri nfuzlu birer kii olmal…

Tabii, onlar hl Ordu’nun, Giresun’un en byk aileleri. 1877-78 yllarnda 93 harbi diye bilinen Osmanl-Rus Sava srasnda ok sayda Mslman Grc, erkez de bu taraflara geldi. Yerli halk da Trabzon’dan bu tarafa geldi. Mslman Kafkas gmenleri ve evlerinden edilmi Trabzonlular yerel Hristiyanlara kar zaten toplumda olumu ve yukardan pompalanan dmanl iyi kulland. Bizleri katledenlerin nemli bir ksm yerleik hayata geememi Kafkas gmenleriydi. Mesela rksulu Ziya Bey Fatsa Kabakda’na yerleen Grclerin lideriydi ve 200 atls varm katliam srasnda. Askerlik ana gelmi genler, mahkmlar, asker kaaklar ve ekyalardan oluan bir ‘Mstakil Tabu[r]’ kurmutu. Yine Ahmet Cemal Maden. Topal Osman var bir de. Resmi tarih Maden’le Ziya Bey’in Topal Osman’a Ordu’da ‘huzuru bozdurtmadn’ yazar. Yalan. Hep birlikte yaptlar. Topal Osman Ruslar’a kar savam. Orda baar elde etmi ve artk denetlenemez hale gelmi. Sonunu biliyorsunuz zaten. Bunlarn hepsi ete. Merkezi hkmet bunlara grdrm iini. Biz bunlar bir tarih bilgisi olarak sylyoruz imdi. Yoksa benim ne bunlarla ne de bunlarn benimle bir alp veremedii yok. Zaten bunlar bize kar kkrtlm. Bizden boalan toprak ve varlklara konma hevesiyle yapmlar bunu. yle ete reisleri var ki, katliamda sizi Rusya’ya tayacam diye zengin Ermeniler’den para alp kaya bindirip denizde bomular. Bylece defalarca sefer yapmlar.

Nerede oturdunuz? Mahalleyi hatrlyor musunuz?

imdi smet Paa lkokulu var ya, oras eski Ermeni mahallesiydi ve okulda Ermeni okuluydu. Babam orda bir eve yerlemi. Evlenmi sonra. Orda bir de kilise vard. Ben o okula gittim ocukluumda. O kiliseye gittim annemin elini tutarak. Sonra kiliseyi Yozgat’tan 1933 ylnda Ordu’ya gelen bir vali vard. Vali Baran. O yktrd. Camii oldu kilise. Ykm ihalesini de Aslan Akn diye bir mteahhit almt. Zarar etti. Talar ok kuvvetliydi. Ykamad. Ben hep hatrlarm o yllar. Ben 1924’te domuum ama nfusta 1926 yazar. Bakn benim ilkokul diplomamda yazar. Mahalle Ermeni Mahallesi diye. (Diplomasnn fotokopisini gsteriyor…) Peki sonra ne oldu bizim mahallenin ad? Zaferi Milliye. Milli bir zafer kazanldktan sonra mahallenin ad deitirilmi yani.

imdi Ordu’da ka Ermeni yayor? Birbirinizden haberdar msnz?

Ordu’da toplam 4 kiiyiz. Benden baka Dr. Dikran Toraman var. Kardei Eczac Ardem Toraman ve Anjel mrbeg var. Benim hanm Latife Artun’u da sayarsak 5 kii ama benim hanm artk stanbul’da.

Ancak Ordu’da Mslmanla gemi aileler var. Hi ummadnz aileler var. Bir de kendisinin Ermeni olduunu bilmeyenler var. Sonradan renip ok aranlar var. ocukken kurtulup sonra bakalar tarafndan bytlen ve Mslmanlatrlanlar var. (Bahriye ok’u buna rnek gsteriyor… Kendisinin bu konuyu Bahriye Hanm’la bizzat konutuunu sylyor…) Biz yine birka kii varz. Rumlardan kimse kalmad. En son eski Futbolcu Halis Eti vard. Galatasaray’da, Genler Yurdu’nda, Orduspor’da oynad. imdi Selanik’te hastaym, yerinden kalkamyormu.

Askerlik yaptnz m?

Yaptm tabii.

Bize yaptrlmyordu ama. Silah bile aldm.

Hani benim zamanmda bir yumuama olmutu. O dnemde yaptm ben. Hey gidi gnler hey. Biz Ermenilere o zamana kadar krmz elbise giydirirler, Nafa askeri derlerdi, yani karayolu yapmnda falan altrrlard. yle asker olamazlard. htiya olduunda, yola ie arlrd. Ama ben onbalk yaptm. Erzurum’da askerlik yaptm. Piyade onbaydm. Alay sancan cezal olmaktan kurtardk hem de. 3 yl askerlik yaptm tam. 1949’da terhis oldum.

Neden Ordu’yu terk etmediniz?

Ben okumadm. Aslnda okuyabilirdim. Ama babam okumam istemedi. Onun yannda kalmam istedi. Ben de zaten paraya falan almtm. almak iin de gurbete kmama gerek kalmad. Ancak daha sonra ortalk karnca kalan aileler bile Ordu’dan, Trkiye’den kamaya balaynca, ben de kamak iin gemici czdan kardm. Hl saklarm bu czdan. Ne olur ne olmaz… (Glyor…) ou kii byle gitti.

Ama ben akrabalarmn yanna Amerika’ya gezmeye gitmitim bir kere.

Bana gre deil oralar.

z kardeine telefon ediyorsun: ‘Akam msaitsen gelebilir miyim?’ diyorsun. Byle bir ey olabilir mi? Ben gitmekten vazgetim. Ne olursa olsun dedim.

Ben Ordu’yu ok seviyorum. Bak, stanbul’a bile gitmiyorum.

Ordulularn hepsi Ordu’yu terk mi etti?

Ben Ordulu’yum ve burada kalyorum.

http://www.birgun.net/research_index.php?category_code=1214394141&news_code=1214653521&action=read

tanmak.
muammer am
Merhaba harut amca seninle telfonda veya yzyze grmek istiyorum mmknse hayrl gnler .05393137900 nemli bir konu hakknda sana bilgi aktarmak istiyorum. muammer am.
09 Ekim 2012 Sal 14:49
amca
kardelen ya
harut amca sen cok yasa emi. anlatiklarini severek okudum. harut amca senin yaptigin bakir tencerelerim var sakliyorum. bundan sonra cocuklarim saklar insallah. sende bakirlar gibi antika amcamiz oldun bizim. cok yasa ellerinden opuyorum selamlar.
14 Temmuz 2012 Cumartesi 13:24
harut amca
durmu ycel
sn nevzat akata sizi tebrik ediyorum.byle bir rportaj yaptnz iin harut ystay tanrm ok mtevazi ve alak gnlldr en olmayacak ilere mutlaka bir zm vardr.byle insanlara da bizlerin ihtiyac var iyiki varsn harut amca.
13 Temmuz 2012 Cuma 12:05