Foto Galeri
Site ��i Arama
�ok Okunanlar
Link Bankas�
Yorumlar
Piyasalar
DOLAR
5,6360
EURO
6,3235
IMKB
0.00
Hava Durumu
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ordu-Giresun
YIL:2012 BU DEFA DA ORDU LE GRESUN BRLETRLMES GNDEMDE. NE DYELM! DERS ALINSAYDI H TEKERRR EDERMYD TARH BEYHUDE LER BUNLAR
24 Ekim 2012 aramba 21:46

Ordu-Giresun

Adnan YILDIZ

 

Bu gnlerde Ordu ve Giresun iin tarih yine tekerrr ediyor.

Demek ki hala ders alnmam tarihten.

Alnm olsayd  Ordu ve Giresun’u birletirme gibi bir dnce gndem megul eder miydi?

20867

 

O yzden belki bir faydas  olur da bunca meselenin arasnda gndemi beyhude megul etmeyiz dncesiyle bu hususun tarihini bir hatrlatalm.

Ordu ve Giresun sosyal ve kltrel hayat birbirinden ayr dnlemeyecek illerimizdir. Yani z be z kardetirler. Ancak bu iki karde tarih boyunca hep mstakil hareket etmek isteyen genetik bir dik balla da sahiptirler. Bu yzden tarih boyunca ne birlemek nede birbirlerine balanmak istemilerdir. Bu konudaki abalarda hep geri tepmitir.

Tanzimat sonras idari yaplanmalarda ki durum bunun en gzel rneidir.

Tanzimat sonras idari yaplanmalarnda nceden bir kaza olan Ordu, 1847 ylnda Trabzon vilayetine bal liva (sancak) sancak haline dntrlmt. Bu yllardan hemen sonra 1854–55 yllarnda Giresun da, Ordu sancann bir kazas olmutu. Ancak bu durum uzun srmemi hemen bir yl sonra Giresun kazas Ordu sancandan ayrlm ve hem sancak hem vilayet olarak tekrar Trabzon’a balanmt. Yine bir yl gemeden 1857 ylnda Giresun kazas tekrar Ordu sancana balanm ve bu hali1863 ylna kadar devam etmiti. Ancak 1863’te iler tersine dnmt. Bu defa da Giresun sancak merkezi olmu ve Ordu kaza olarak Giresun’a balanmt. Bu durumda uzun srmemi 1868 ylnda hem Giresun hem Ordu ikisi de tekrar kaza yaplm ve yine ikisi de Trabzon vilayetine ve sancana balanmt. Bylece 1920 ylna kadar gelinmiti.

30 Kasm 1920 tarihinde Byk Millet Meclisi’nin 106. oturumunda ise konu yine gndemdeydi. Bu sefer de Giresun mstakil il ve Ordu da Giresun’un kazas yaplmaya allyordu.

nce Maliye Komisyonlarnda kabl edilen bir mazbata meclise sunulmutu. Bu mazbatada Giresun’un mstakil liva (il) yaplmas ve Ordu ve Tirebolu kazalarnn buraya balanmas istenmekteydi. Mecliste grmeye alan bu kanun taslann gerekeleri arasnda Giresun Belediye Bakan ve Ticaret Odas Bakanlarnn da aralarnda bulunduu baz kiiler tarafndan gnderilen bir telgraf da yer almaktayd. Bu telgraf da Giresun mstakil liva tekil olunursa iki yllk masrafnn belediyenin gelirlerinden karlanaca taahht edilmekteydi

Kanun grmelerinde ilk sz Karesi mebusu Vehbi Bey alm, Giresun’un liva merkezi olmasn ve Ordu’nun buraya balanmasn hararetle savunmutur. kinci sz ise stanbul mebusu Maliye Vekili Ferid Bey alm O da mali adan Giresun’un merkez liva yaplmasnn bir mahsur tekil etmeyeceini savunmutur.

Karesi mebusu Vehbi Bey’in konumas u ekildeydi.

 “VEHB B. (Karesi) — Efendim malmu lileri, vilyetler son vaziyette hep birer mstakil sancak haline ifra edildi. Ve bu meyanda Trabzon da mstakil bir liva haline girdi. Fakat Trabzon sancann nfusu umumisi yedi yz bine bali oluyor ve bu nfusun bir merkezden idaresi mkl oluyor. Bilhassa gerek mevkii gerek ticareti ve gerekse sahilde olmas itibariyle ehemmiyeti fevkaldesi bulunan mntakanm ki Giresun mntakasdr, mstakillen idaresi iktiza ettii Hkmete dermeyan edildi. Encmenimiz de buna kanaat getirdi ve mstakil bir sancak tesisi lzumunu kabul etti ve orada yz bin nfusu havi bir sancak meydana gelmi oluyor ki, vilyet de telkki etmi olsak sancak da telkki etmi olsak, kendi varidatiyle kendini idare edebilecei gibi, inzibat ve ahvali hazra dolaysiyle de fevkalde muvafk bir vaziyet hadis olmu olacaktr. Onun iin, bunun Hkmetin teklifi vehile, mstaqelen ve bugnk ruznameye ithal edilerek mzakere ve kabuln istirham ediyorum

Giresun’un mstakil liva olmas ve Ordu’nun buraya balanmas  ynnde her ey yolunda giderken, aslen Mesudiyeli olan Karahisar-  arki Mebusu Mustafa bey devreye girmiti. Mustafa Bey, Ordu’nun Giresun’a balanamayacan, Sancak(il) merkezinin Ordu olmas gerektiini aksi takdirde btn Ordulularn buna itiraz edeceini ve karara uymayacan gerekeleriyle anlatmtr. Mustafa Bey bu kanuna ayrca Dahiliye Komisyonunda da muhalefet erhi koymutu. Konumas ise u ekildeydi.

 “MUSTAFA B. (Karahisar arki) — Efendim, Giresun ile Ordu kazalarn yirmi seneden beri Ordu istiyor sancak olsun, Giresun istiyor sancak olsun. Yirmi seneden beri bunlarn beyninde bir mnaferet vardr. Hatt 1324 tarihinde Giresunlular ve Ordulular memleketlerinin sancak olmasn istediler. Her ikisi beyninde mnaferet olduu iin hi bir netice hsl olmad. Giresun kazas be yz seneden beri kaza olarak hsn halle idare ediliyor. Ne asayisizlik var, ne baka bir ey ve ne de bir sebep var ve sebep nedir? Nfusu ziyade olan ve gnden gne ziyadeleen ve her gece be katil ile cinayet vukua gelen Ordu Giresun'a raptediliyor. Kaza olarak Ordu'nun ipkas hi bir vakit caiz olamaz. Ordu'nun be nahiyesi vardr ki her birisi birer kaza gibidir. Burann yz altm bin nfusu vardr, varidat da Giresun'dan oktur. Zaten her iki kaza beyninde mnaferet var. Zinhar Ordu'nun Giresun ile birletirilmesi hi bir vakitte Ordu'nun asayiini temin etmez. Olsa, olsa sancak merkezi Ordu olmak lzmdr. Zira Ordu'nun nahiyeleri birer mstakil sancak tekil edebilir. Bahusus civarnda Fatsa kazas da var. Ondan dolay Ordu Giresun'dan mreccahtr ve Giresun'un Ordu'ya tercihi hi doru deildir. Zira arzettiim vehile Ordu'nun be nahiyesi vardr. Bu bei hesapa birer kaza gibidir ve nfuslar yz altm bin raddesindedir. Ordu bugn Karahisar arki sancandan da byktr. Byle bir sancan kaza halinde olarak ipka ve Giresun'a rapt, hi bir vakit orann asayiini temin etmez. Maamafih bir ka gne kadar asayisizliin tevalisini grrsnz. Hi bir vakitte bu olur biter i deildir ve dnyada Ordulular buna itaat etmezler.”

Kanun grmeleri byle hararetli tartmalarla devam ederken bir zamanlar Ordu’da kaymakamlk da yapan Bolu mebusu Tunal Hilmi Bey de sz alm ve Ordu’nun Giresun’a balanmasna u konumasyla kar kmt.

 “TUNALI HLM B.(Bolu) — Arkadalar, Ordu'da kaymakamlm vardr. 1329 senesinde orada bulunuyordum. Ordu'ya gitmek vesilesiyle Trabzon'da hazr vapur bulduum halde on be gn srf Ordu'nun ahvali ruhiyesini renmek ve ileli itimaiyesini tetkik etmek iin daireden daireye dolatm durdum. nk Bayburt 'tan geliyordum, Bayburt kadar uzak bir yerde bulunduum halde maalesef, Ordu'nun irkin hret ayiasiyle kulaklarm dolmutu Meselenin ruhu, asayi meselesidir Bundan baka bir ey deildir. Efendiler, Mustafa Beyin dedikleri gibi bazen haydi gece demiyelim - amma katiyen hafta gemez ki bir ka cinayet vukua gelmesin

MUSTAFA B. (Karahisar arki) — Gece gemez ki bir cinayet grlmesin, hl yledir 

TUNALI HLM: B. (Devemla) — Burada nam zikredilen Osman Aay - ben hsn vesile addettim tebcilen zikrediyorum. (Grltler) stirham ederim, msaade buyurun. Baka bir ey syliyeceim. Tebcilen zikrediyorum Giresun'un gsterdii fedakrlklar, cretler hamasetler, cesaretler, geende Karadeniz tarafna doru gittiim zamanlarda kalbimi meserretle doldurmutur. Bahusus imdi burada Maliye vekili Beyin bir tebirini de "iittim ki o da iki senelik liva masrafn deruhte etmeleridir.  Bunlar cidden ayan takdir ve tebcil ahvaldendir. Yalnz kendilerinin hamiyetlerinden, byklklerinden ve btn Giresunlulardan beklediim bir ey varsa o da asayii temin itibariyle, Ordu'nun hi olmazsa muvakkaten ve bir iki sene iin veyahut tekilt umumiyeye kadar liva merkezi ittihaz edilmesidir. Buna zaruret katidir. kincisi - muhtasaran geiyorum - bir i yapyoruz bir i greceiz, fakat hi* olmazsa tam grelim. Mmkn olabildii kadar doru bir i grelim ve msmir surette grelim. Ordu kazas 6 nahiyeden ibarettir ve yz yirmi sekiz bin nfusu olarak braktm, Geende iittim yz elli bin olmu ve emin olunuz ki elli bin nfusu daha mektum olarak Ordu'da mevcuttur. u halde mstakillen yalnz Ordu kazasn bir liva yapalm veyahut Fatsa ile birletirelim. Giresun'la (Tirebolu) yu da bir liva yapalm. Eer Tirebolu, Giresun, Ordu ve Fatsa'dan mrekkep bir liva yaparsak onlar kaza halinde brakmak bence daha muvafktr.”

Meclisin bu 106. oturumunda zellikle arki Karahisar mebusu Mustafa Bey’in byk abalar sonucunda Meclis ikna edilmi ve kanun taslanda deiiklik yaplarak Ordu ve Giresun’un ayr ayr liva (sancak) yaplmas ynnde ekillendirilmesine karar verilerek bir baka oturuma (108.) braklmtr.

4 Aralk 1920 (4. XII. 1336) tarihli Birinci Byk Millet Meclisi’nin 108. oturumunda da arlkl olarak hangi kazalarn yeni kurulacak Ordu ve Giresun livalarna balanaca konusunda tartmalar yaanmtr.

Nihayet bu tartmalar sonucunda Ordu ve Giresun’un ayr ayr liva (sancak) yaplmas oylanarak kabul edilmitir.

lk 68 numaral kanun olarak Giresun’un mstakil liva olmas oylanm ve kabul edilmitir.

Bylece,

 “MADDE 1. — Merkezi Giresun olmak Tirebolu, Grele kazalar ile Karahisarsark sancana merbut Krk nahiyesi ilhak edilmek zere Giresun mstakil livas tekil edilmitir.

 (Kabul, kabul sesleri).

Daha sonrasnda ise 69 numaral kanun olarak Ordu’nun mstakil liva yaplmas oylanmtr.

MADDE 1. — Merkezi Ordu olmak zere Canik sancana merbut Fatsa ve nye kazalarnn rapt ve ilhak suretiyle Ordu mstakil livas tekil olunmutur.

RES — Kabul edenler ellerini kaldrsn...

Kabul olunmutur.

Bylece Ordu ve Giresun’un bugnk anlamda il olmas 4 Aralk 1920 (4. XII. 1336) tarihinde mecliste kabul edilmi ve 4 Nisan 1921 (4 Nisan 1337) tarihinde 9 sayl Resmi Gazete’de, 68 numaral‘Giresun Mstakil Livas Tekiline Dair Kanun’’ve 69 numaral ‘ Ordu Mstakil Livas Tekiline Dair Kanun’’ olarak yaymlanarak yrrle girmiti.

Bylece bir kez daha Ordu ve Giresun’u tanyamayanlar mecliste bouna tartmlar ve Ordu ile Giresun’un birbirine balanamayacan anlamlard.

Ama ders almayanlar sadece Birinci Mecliste deildi. 1933 ylnda da bu sefer Ordu tekrar kaza yaplmaya ve Giresun’a balanmaya allmt. Ama yine baaramamlard.

YIL:2012

BU DEFA DA

ORDU LE GRESUN BRLETRLMES GNDEMDE.

NE DYELM!

‘‘DERS ALINSAYDI H TEKERRR EDERMYD TARH’’

BEYHUDE LER BUNLAR…

OR-G BYKEHR BELEDYES
yaar CELEP
Gemiten adam hisse kaparm. Ne masal ey! Be bin senelik kssa, yarm hisse mi verdi? Tarihi tekerrr diye tarif ediyorlar; Hi ibret alnsayd, tekerrr m ederdi? Mehmet Akif Ersoy
27 Ekim 2012 Cumartesi 12:40